در اين امر مىبيند ، نقشى سياسى نيز ايفاء مىكردند . « 140 » تركان خاتون ، يكى از بيوه‌هاى ملكشاه به برادر شوهر خود اسماعيل ( حدود سال 486 ه / 1093 م ) پيشنهاد ازدواج داد تا بدين‌وسيله بتواند كوشش كند كه در تحولات سياسى ، در جهت منافع پسرش محمود ، تأثير بگذارد . « 141 » زن محمد حاكم سلجوقى ( 512 - 498 ه / 1118 - 1105 م ) وزير حاكم نيز بود « 142 » ، و مادر ارسلان سلطان سلجوقى ، كه در سال 570 ه / 1174 م درگذشت ، در تشكيلات ادارى دولتى نفوذ زيادى داشت ؛ او حتى احتياجات سپاه را برآورده مىكرد و در لشكركشىها شركت داشت . « 143 » اين جسارتها طبيعتا بىخطر هم نبود ، چنان كه همسر بركيارق طى نبردى كشته شد ( 488 ه / 1095 م ) « 144 » . به طبع آزادى بيشتر ، امكان ، به وجود آمدن روابط غير مجاز را به همراه نيز آورد . « 145 » وزير بركيارق حتى اين حق را به خود داد كه پس از شكست در نبردى به حرم سلطان پناه ببرد و چنين كرد ( بدون اينكه با عاقبت اسفناكى روبرو شود . ) « 146 » البتّه بر طبق اسامى حكام عصر سلجوقى ، هيچ زنى در دوره فرمانروايى اين سلسله به حكومت نرسيده است . اين امر نكته‌اى است كه ابتدا نزد قراختائيهايى كه از آسياى شرقى آمدند ( 566 ه / 1170 م ) « 147 » و به شدت تحت تأثير فرهنگ چينى قرار داشتند ، و سپس نزد مغولان نيز كاملا قابل مطالعه است .

--> ( 140 ) . سياست‌نامه ، ص 156 . ( 141 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 141 ؛ . Matth . 208 ( 142 ) . بندارى ، زبدة النصرة ، ص 100 . UZ . 47 - ( 143 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 300 - 290 . ( 144 ) . حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، ص 53 . ( 145 ) . مادر بركيارق با اتابك وى : حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، ص 52 ( سال 486 ه / 1093 م ) ، ( سال 492 ه / 1099 م ) ( 146 ) . Urada / turk II . 263 ( 147 ) . جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 17 و نيز : Wittfogel - Menges ( مانند پاورقى شماره 57 در همين فصل ) ، ص 672 .